ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ်က တယ်လီကျန်းမာရဲ့ ပိုစ့်လေးတစ်ခုအောက်မှာ အတော်လေး ပွဲဆူသွားတာကို သတိထားမိပါတယ်။
ပိုစ့်လေးကတော့ “ဝိ ဆိုတာ ချိုနဲ့လားကွဲ့” ဆိုတဲ့ ဆေးခြောက်ရဲ့ ဆိုးကျိုးတွေအကြောင်း ရှင်းပြထားတဲ့ ပညာပေးပိုစ့်လေးပါ။
ဒီပိုစ့်လေးအောက်မှာပဲ ဆေးခြောက်သုံးစွဲသူ လူငယ်တချို့က ပိုစ့်မှာရေးသားထားတဲ့ အကြောင်းအရာ အချက်အလက်တွေကို လက်မခံနိုင်တဲ့ အမြင်သဘောထား မှတ်ချက်တွေ ရေးသားကြသလို တချို့ဆို တော်တော်လေး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရေးသားထားတာကြောင့် အများပြည်သူဖတ်ရှုဖို့ မသင့်တော်တဲ့ ရိုင်းစိုင်းတဲ့ ကွန်မန့်တချို့ကိုတောင် Hide လုပ်ခဲ့ရပါတယ်။
…
…
အခုပိုစ့်လေးကတော့ မူရင်းဆောင်းပါးရှင်ရဲ့ ကွန်မန့်တွေကို ဖတ်ရှုအပြီး တွေ့ရှိလာတဲ့ သူ့ရဲ့သုံးသပ်ချက်လေးတွေပါ။
ဆောင်းပါးရှင်ဟာ ယခုနှစ် မေလအတွင်းမှာလည်း ဆေးခြောက်အကြောင်း အသေးစိတ်အခြေခံ ဗဟုသုတတွေအတွက် တယ်လီကျန်းမာပေ့ချ်မှာ ဆောင်းပါး ၃ ပုဒ်ရေးပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ (ဖတ်ရှုလိုသူများအတွက် အောက်ဆုံးမှာ links လေးတွေ ပြန်ချထားပေးပါတယ်)
အခုပိုစ့်မှာတော့ ဆေးခြောက်သုံးစွဲနေသူတွေအတွက်သာမက အများပြည်သူအတွက်ပါ သတိပြုလေ့လာစရာ အချက်အလက်အသစ်တွေ ပါဝင်တာမို့ စိတ်ဝင်စားစွာနဲ့ ဖတ်ရှုကြမယ်လို့လည်း မျှော်လင့်ယုံကြည်ပါတယ်နော် 😃😇😍
👇👇👇
.
————။ ။————
.
“ဝိဆိုတာ ထိလို့မရတဲ့အရာ (သို့မဟုတ်) မီးခိုးငွေ့များကြား ဘဝအဓိပ္ပါယ် ပျောက်ဆုံးသွားရခြင်း”
ဘဝရဲ့ တကယ့်အနှစ်သာရတွေဆိုတာ… တစ်ခါတလေမှာ မီးခိုးငွေ့တွေနောက်ကို လိုက်ရင်းနဲ့ပဲ အမှတ်မထင် ပြာကျ လွင့်ပါးသွားတတ်ပါတယ် ဆိုတာကို သတိထားမိကြပါလား။
ဒီဘက်ခေတ် လူငယ်တွေကြားမှာ အင်မတန် ခေတ်စားနေတဲ့ အဲဒီ “ဝိ” ရဲ့ နောက်ကွယ်က ဆိုးကျိုးတွေ၊ ခြောက်ခြားဖွယ်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝေဒနာတွေအကြောင်းကို သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနတွေကို ကိုးကားပြီး ရေးသားဝေမျှထားတဲ့ မူးယစ်နဲ့စိတ်ကျန်းမာရေး အသိပညာပေး ဆောင်းပါးတစ်ခုရဲ့ ကွန်မင့်ဘောက်စ်ဆိုတဲ့ ဇာတ်ခုံကျယ်ကြီးပေါ်မှာ လူ့သဘာဝရဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရားမဲ့မှုတွေ၊ ကြီးမားလှတဲ့ အစွဲအလမ်းတွေနဲ့အတူ အချေအတင် ငြင်းခုံပွဲကြီးက မီးကုန်ယမ်းကုန် တောက်လောင်လာပါတော့တယ်။
ဒါဟာ သဘာဝကျတဲ့ ဖြစ်နေကျ ဖြစ်စဥ်တွေထဲက သာမန် အဖြစ်အပျက်လေး တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်စွဲလမ်းနေတဲ့အရာကို တစ်ယောက်ယောက်က အပြစ်လာပြောရင် ရန်သူလို သဘောထားပြီး တုံ့ပြန်တတ်တာ လူ့သဘာဝပဲ မဟုတ်လား။
စဉ်းစားကြည့်ပါဗျာ… အရက်စွဲနေတဲ့သူကို အရက်မကောင်းကြောင်း သွားပြောရင် ခင်ဗျားကို သံသရာအဆက်ဆက်က ရန်သူတော်ကြီးတစ်ယောက်လို စိုက်ကြည့်ပြီး ဆဲဆိုကြိမ်းမောင်း အော်ဟစ်ပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ် နေ့စဉ် ယစ်မူးနေရတဲ့ ပျော်ရွှင်မှု အတုအယောင်လေးကို လာထိခိုက်ပြီဆိုရင် ဘယ်သူမဆို ကိုယ့်ခံတပ်ကို အခိုင်အမာတည်ဆောက်ပြီး ခုခံကြမှာချည်းပါပဲ။
ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက ဒီပို့စ်နောက်ကွယ်က ကိန်းဂဏန်းတွေပါပဲ။ View (၂) သိန်းကျော်မှာ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းက Page ကို Follow မလုပ်ထားဘဲ Facebook ရဲ့ Algorithm ကြောင့်သာ ဝိအကြောင်းကို စိတ်ဝင်တစားရှိနေသူတွေ ဒါမဟုတ် လက်ရှိသုံးစွဲနေသူတွေထံ တိုက်ရိုက်ရောက်သွားတာပါ။ ဖတ်သူ ၇၅% က (၁၈-၃၄) နှစ်ကြား (WHO နဲ့ အမေရိကန် SAMHSA စစ်တမ်းများအရ ဆေးခြောက်သုံးစွဲမှု အမြင့်ဆုံးနဲ့ စွဲလမ်းနိုင်ခြေ အများဆုံးအုပ်စု ဖြစ်ပါတယ်)၊ ထိုင်းနိုင်ငံက ဝင်ဖတ်သူ ၂၀% အထိ ပါနေလို့ “တရားဝင်ဖွင့်ထားတာပဲ၊ Exotic ဆို ဘာမှမဖြစ်ဘူး” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြေတွေ ထွက်လာတာ လုံးဝ မဆန်းပါဘူး။
ဒါပေမယ့် အကျေနပ်ဆုံးအချက်က ‘Haha’ ပေးပြီး လှောင်ပြောင်နေသူ ၃၀၀ ကျော်ဆိုတာ တကယ်တော့ “အသံပိုကျယ်နေတဲ့ လက်တစ်ဆုပ်စာ လူတစ်စု” သက်သက်သာ ဖြစ်နေတာပါပဲ။ တကယ့်လက်တွေ့မှာ လူ ၁၀,၀၀၀ ကျော်က သေချာဝင်ဖတ်တယ်။ ၃၅၀ ကျော် Share သွားပြီး လူ ၂၀၀ နီးပါးက အသုံးတည့်လို့ Save လုပ်သွားကြပါတယ်။ ဒီလို တိတ်တဆိတ် နားလည်လက်ခံသွားတဲ့ လူအများစုကြီးက လှောင်ပြောင်သူတွေထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်နေတာကို မြင်လိုက်ရတော့ ကျွန်တော့်စေတနာ အရာထင်ပြီမို့ အပြည့်အဝ ကျေနပ်သွားပါတယ်။
ဒါပေမယ့်လည်း လူငယ်တွေရဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ အနာဂတ်တွေကို လမ်းမှားမရောက်စေဖို့အတွက် လက်တွေ့ကျတဲ့ အမှန်တရားတွေကို ဖြူစင်တဲ့စေတနာနဲ့ ချပြရမယ့်တာဝန် ကျွန်တော်တို့မှာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အဲဒီကွန်မင့်တွေကို ကျွန်တော် သေချာအချိန်ယူ၊ စိတ်ရှည်လက်ရှည်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်လိုက်တဲ့အခါမှာတော့ အောက်ပါအတိုင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ် တွေ့ရှိရပါတယ်။
…
…
၁။ ကိုယ်တွေ့ခံစားရမှုများကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဖွင့်မျှဝေပေးခဲ့ကြသူများ
ဒီလို ဆူညံနေတဲ့ ငြင်းခုံသံတွေ၊ လှောင်ပြောင်မှုတွေကြားမှာ ကျွန်တော့်ရင်ကို အထိဆုံးနဲ့ အလေးစားရဆုံးသူတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကိုယ်တိုင် “ဝိ” ရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေကို ကိုယ်တိုင် ခံစားခဲ့ရသူတွေ၊ ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်ခဲ့ရခြင်းတွေ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပျောက်ဆုံးခြင်းတွေကြားမှာ လမ်းပျောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ သူတို့ရဲ့ တကယ့်အတွေ့အကြုံမှန်တွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဝင်ရောက် ရင်ဖွင့်ပေးခဲ့ကြသူတွေပါပဲ။
ကိုယ့်ရဲ့ အခက်ခဲဆုံး၊ အားအငယ်ဆုံး အချိန်ကာလတွေကို လူပုံလယ်မှာ ချပြဖို့ဆိုတာ သိပ်လွယ်တဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ အခြားသူတွေက နားလည်မပေးဘဲ လှောင်ပြောင်ချင် လှောင်ပြောင်ကြမှာကို သိသိကြီးနဲ့ “ငါ့လို နောက်လူတွေ ထပ်မခံစားရပါစေနဲ့” ဆိုတဲ့ ဖြူစင်တဲ့ စေတနာသက်သက်နဲ့ ဝင်ရောက် မျှဝေပေးခဲ့ကြတဲ့ သူတို့ရဲ့ ရိုးသားမှုနဲ့ သတ္တိကို ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ အထူးပဲ ကျေးဇူးတင် အသိအမှတ်ပြုပါတယ်။ အခုချိန်မှာ အဲဒီ ခက်ခဲတဲ့အတိတ်တွေကနေ အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်ပြီး ရှင်းလင်းတောက်ပတဲ့ ဘဝရဲ့နေ့ရက်သစ်တွေကို ပိုင်ဆိုင်ဖြတ်သန်းနေနိုင်ပြီလို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ရှေ့ဆက်မယ့် ခရီးမှာလည်း ဘယ်လို အခက်အခဲမျိုးကိုမဆို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်တဲ့ ခွန်အားတွေ အစဉ်အမြဲ ကိန်းအောင်းနေပါစေလို့ လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ အားပေးဂုဏ်ပြုလိုက်ရပါတယ်။
.
၂။ အခြားအရာများဆီ လက်ညှိုးထိုး လွှဲချနေကြသူများ
“အခု ဖြစ်နေတာတွေက ဆေးခြောက်ကြောင့် မဟုတ်ဘူး၊ WY ကြောင့်၊ မှို (Magic Mushrooms) ကြောင့်၊ ဒါမှမဟုတ် လမ်းဘေးက ဓာတုပေါင်းဆေးတွေကြောင့်” လို့ အပြစ်ပုံချတတ်ကြတယ်။ အရက်နဲ့ ဆေးလိပ်က ပိုဆိုးသေးတာပဲဆိုပြီး နှိုင်းယှဉ်ကာ ကိုယ်သုံးနေတဲ့အရာကို သန့်စင်အောင် ဆေးကြောဖို့ ကြိုးစားကြတာဟာ အမှန်တရားကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လှည့်စားနေတာပါပဲ။
.
၃။ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားနှင့် ဉာဏ်ရည်ကို ကိုးကွယ်သူများ
ဒီနေရာမှာ နောက်ထပ် ကြားရလေ့ရှိတဲ့ ခပ်ဝင့်ဝင့် ဆင်ခြေတစ်ခု ရှိသေးတယ်ဗျ။ “Limit နဲ့ သောက်ရင်၊ စိတ်ကို နိုင်ရင် ဘာမှမဖြစ်ဘူး” ဆိုတဲ့အပြင် “ဉာဏ်မမီတဲ့သူတွေ၊ စိတ်ပျော့တဲ့သူတွေမှသာ ဝိဒဏ်ကို မခံနိုင်တာမခံနိုင်တာ။ ပြားကိုးဆယ်တွေ ကျပ်မပြည့်ရင် မသောက်နဲ့လေ” ဆိုတဲ့ အလွဲတွေပါ။ သာမန်ဘဝပြဿနာတွေမှာ စိတ်ကို နိုင်တဲ့သူ၊ ဉာဏ်ရည်မြင့်တဲ့သူတွေအတွက် အရာရာ အဆင်ပြေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဇီဝကမ္မဗေဒအရ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေကို “ငါ့စိတ်နဲ့ ငါထိန်းမယ်၊ ငါ့ဉာဏ်နဲ့ ငါခံနိုင်တယ်” ဆိုတာ လက်တွေ့မှာ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဆေးပညာမှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး (IQ) မြင့်မားမှုက THC ကြောင့်ဖြစ်လာမယ့် ဦးနှောက်ရဲ့ ဓာတုဗေဒပြောင်းလဲမှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထား လုံးဝ မရှိပါဘူး။ THC ဓာတ်က ဦးနှောက်ရဲ့ အာရုံကြောတွေကို ဝင်ရောက်မွှေနှောက်တဲ့အခါ ဘယ်လောက်ပဲ IQ မြင့်တဲ့ ဉာဏ်ကြီးရှင်ဖြစ်နေပါစေ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားနဲ့ ဉာဏ်ရည်ဆိုတာတွေဟာ ဓာတုဗေဒရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုအောက်မှာ ရေစုန်မျောသွားရမှာပါပဲ။
.
၄။ တတ်ယောင်ကား သိပ္ပံပညာရှင်များ
“Side effects တွေက THC ကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး၊ ဘာကြောင့်ပါ ညာကြောင့်ပါ” လို့ ပါဝင်တဲ့ ဓာတ်ပစ္စည်းတွေအထိ ပြောဆိုလာကြတာတွေကြောင့် တော်တော်လေး ဝမ်းသာရပါတယ်။ ကိုယ်သုံးစွဲနေတဲ့ ပစ္စည်းအကြောင်းကို လေ့လာထားကြတဲ့ သူတွေလည်း ရှိသေးပါလားပေါ့။ တကယ်တော့ ဆေးခြောက်သောက်ပြီး စိုးရိမ်သံသယလွန်ကဲမှုတွေ ဖြစ်ရတာဟာ ဆေးခြောက်ထဲမှာပါတဲ့ THC ဓာတ်က ဦးနှောက်ရဲ့ အကြောက်တရားကို ထိန်းချုပ်တဲ့ အပိုင်းကို အဆိပ်သင့်စေလောက်တဲ့အထိ သွားပြီး လှုံ့ဆော်မှုတွေ ပေးလိုက်လို့ ဖြစ်ရတာပါ။
.
၅။ ပစ္စည်းကောင်းရင် ဘာမှမဖြစ်ဘူးဆိုတဲ့ Quality Snob များ
“ပစ္စည်းကောင်းလေးတွေ သောက်ရင် ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး။ စျေးပေါတာတွေ သောက်လို့ဖြစ်တာ၊ မသောက်နဲ့လေ” လို့ ထင်နေကြသူတွေ ရှိပါတယ်။ အခုခေတ် ဈေးကွက်မှာ ရောင်းနေတဲ့ အကောင်းစားဆေးခြောက်တွေဟာ လူကို မြန်မြန်မူးယစ်စေဖို့အတွက် THC ရာခိုင်နှုန်းကို ၂၀% ကနေ ၃၀% အထိ အဆမတန် မြှင့်တင်စိုက်ပျိုးထားကြတာပါ။ တကယ့် ဆေးဘက်ဝင်ဓာတ်ဖြစ်တဲ့ CBD ကျတော့ လုံးဝနီးပါး ပျောက်ဆုံးနေပါတယ်။ စျေးကြီးပေးရတိုင်းလည်း ပစ္စည်းကောင်းပါတယ်လို့ ဘယ်သူအာမခံမလဲ။ The Lancet Psychiatry (၂၀၁၉) ရဲ့ လေ့လာမှုအရ THC အလွန်မြင့်မားတဲ့ ဆေးခြောက်တွေကို နေ့စဉ်ပုံမှန် သုံးစွဲသူတွေဟာ စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ (Psychosis)ကို ခံစားရနိုင်ခြေဟာ သာမန်လူတွေထက် (၅) ဆတောင် ပိုများနေတယ်လို့ အတိအကျ ဖော်ပြထားပါတယ်။
.
၆။ “ဆယ်နှစ်သောက်တာ ဘာမှမဖြစ်ဘူး” ဆိုသူများအတွက်
“ငါသောက်လာတာ ကြာပြီ၊ ဘာမှမဖြစ်ဘူး” လို့ ဆင်ခြေပေးသူတွေအတွက် ကမ္ဘာကျော် သုတေသနတစ်ခုကို ပြချင်ပါတယ်။ နယူးဇီလန်နိုင်ငံမှာ လူပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်ကို ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီ လေ့လာခဲ့တဲ့ The Dunedin Study ကြီးအရ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ကတည်းက ဆေးခြောက်ကို ပုံမှန်သုံးခဲ့သူတွေဟာ ဉာဏ်ရည် (IQ) ၈ မှတ် လောက်အထိ ကျဆင်းသွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါတင်မကသေးဘူး၊ သူတို့ရဲ့ ပညာရေး၊ ဝင်ငွေနဲ့ လူမှုအဆင့်အတန်းတွေဟာ မသုံးစွဲသူတွေနဲ့ယှဉ်ရင် အောက်တန်းကို တဖြည်းဖြည်း လျှောကျသွားတာကိုပါ သက်သေပြထားပါတယ်။ ကိုယ်ရောက်နိုင်တဲ့ အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက်တွေဟာ ဝေဝါးတဲ့ မီးခိုးငွေ့တွေကြားမှာ တိတ်တဆိတ် လွင့်ပါးသွားခဲ့ပြီဆိုတာကို သတိမထားမိရှာကြပါဘူး။
“ဆေးခြောက်ကောင်းတာ မင်းသိလို့လား။ သောက်ဖူးလို့လား” ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ ဝင်လာကြတဲ့သူတွေအတွက်တော့ ဆေးပညာဆိုတာ လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ ကိုယ်တွေ့နဲ့ တိုင်းတာလို့ရတဲ့ ပစ္စည်းမဟုတ်ပါဘူး။ လူတိုင်းရဲ့ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံဓာတုဗေဒ မတူညီတဲ့အတွက် ကိုယ်မကြုံဖူးတိုင်း၊ ကိုယ်မဖြစ်ဖူးတိုင်း လောကကြီးမှာ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ထင်နေတာဟာ အလွန်ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ အတ္တစွဲ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
.
၇။ ဥပဒေနဲ့ တရားဝင်မှုကို ဗန်းပြတတ်သူများ
“နိုင်ငံတကာမှာ တရားဝင် ခွင့်ပြုထားတာပဲ” လို့ ပြောတတ်ကြပါတယ်။ အစိုးရတွေက တရားဝင် ခွင့်ပြုလိုက်တာဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျန်းမာရေးအတွက် လုံးဝ (လုံးဝ) မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ့်ရည်ရွယ်ချက်က မှောင်ခိုဈေးကွက်ကို ဖြိုခွင်းဖို့၊ နိုင်ငံတော်အတွက် အခွန်ဘဏ္ဍာရှာဖို့နဲ့ စနစ်တကျ ထိန်းချုပ်ဖို့ စီးပွားရေးအရ ဖွင့်ပေးလိုက်ကြတာသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက တစ်ခုက JAMA Network Open နဲ့ Annals of Internal Medicine ရဲ့ အစီရင်ခံစာတွေအရ Canada နဲ့ Colorado လို ဒေသတွေမှာ တရားဝင် ခွင့်ပြုလိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း ဆေးခြောက်ကြောင့် စိတ်ကျန်းမာရေး ဝေဒနာတွေ ခံစားရပြီး အရေးပေါ်ခြေနေနဲ့ ဆေးရုံကို ရောက်လာတဲ့ လူနာရာခိုင်နှုန်းဟာ အဆမတန် မြင့်တက်လာတယ်လို့ သိရပါတယ်။
.
၈။ “ဝိ သုံးပြီး အောင်မြင်နေတဲ့သူတွေရှိတာပဲ” ဆိုသည့် အလွဲ
“ကမ္ဘာကျော်တွေတောင် သောက်ပြနေတာပဲ” ဆိုပြီး အောင်မြင်သူကိုသာ ကွက်ကြည့်ပြီး အကာအကွယ်ယူတတ်တဲ့သူတွေလည်း ရှိကြပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သန်းနဲ့ချီတဲ့ သုံးစွဲသူတွေထဲကနေ အောင်မြင်သွားတဲ့ လက်တစ်ဆုပ်စာကို လက်ညှိုးထိုးပြပြီး ပြောနေတာဟာ လောင်းကစားရုံမှာ နိုင်သွားတဲ့ တစ်ယောက်ကိုပဲကြည့်ပြီး ဘဝပျက်သွားသူ သိန်းသောင်းချီကို မျက်ကွယ်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ သူတို့ အောင်မြင်နေတာဟာ ဝိသောက်လို့ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ မွေးရာပါ ဂီတပါရမီနဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကြောင့်ပါ။ ဘာပါရမီမှ မပါဘဲ အတုခိုးပြီး ဖိသောက်နေမယ်ဆိုရင် အိမ်ခန်းထဲမှာပဲ အချိန်တွေ ကုန်ဆုံး၊ ရည်မှန်းချက်တွေ ပျောက်ဆုံးပြီး ဘဝရဲ့ အဖိုးတန် အချိန်တွေသာ လွင့်ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။
.
၉ ။ ဝိသောက်လျှင် ဉာဏ်အလင်းပွင့်သည်ဟူသော ဒဏ္ဍာရီ
ခန္ဓာကိုယ်ထဲ THC ဝင်သွားတဲ့အခါ ဦးနှောက်ရဲ့ သတင်းအချက်အလက် စိစစ်ပေးတဲ့အပိုင်းက အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။ အဲဒီအခါ ပုံမှန်အချိန်မှာ သတိမထားမိတဲ့ သစ်ရွက်လေး လှုပ်တာကအစ တအားထူးခြားတယ်လို့ ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်သွားစေတာပါ။ Dopamine တွေ အဆမတန် ထွက်လာတော့ ပုံမှန်အတွေးလေးကိုတောင် “ငါတော့ ဉာဏ်အလင်းပွင့်ပြီ” ဆိုပြီး လှည့်စားခံရတာပါတဲ့။ တကယ်တမ်း လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ စူးစိုက်မှုနဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရားကတော့ လုံးဝ ဖျက်ဆီးပစ်ခံလိုက်ရပါတယ်။ စိတ်ကူးယဉ် အိုင်ဒီယာလေးတွေ ရလိုက်၊ ပြီးရင် လက်တွေ့ မလုပ်ဖြစ်လိုက်နဲ့ သီးသန့်ကမ္ဘာလေးထဲမှာပဲ သံသရာလည်နေကြတာ များပါတယ်။ သူတို့ အဆို “လူမှုအသိုက်အဝန်းကြီးနဲ့ ဝေးရာမှာ တစ်ယောက်တည်း အေးအေးလူလူ နေပါတယ်” ပေါ့။
အခုလို နိုင်ငံတော်အာဏာကို လုယူသိမ်းဆည်းခံထားတဲ့အချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ယောက်ချင်းစီတိုင်းရဲ့ ဦးနှောက်က နေ့စဉ်နဲ့အမျှ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ၊ မလုံခြုံမှုတွေ၊ အနာဂတ်အတွက် ပူပန်မှုတွေနဲ့ ဖိစီးနေချိန်မှာ THC လို ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်တစ်မျိုး ဝင်သွားတဲ့အခါ စိတ်သက်သာရာရသွားဖို့ထက် မူလရှိနေတဲ့ အကြောက်တရားတွေကို အဆပေါင်းများစွာ ပေါက်ကွဲထွက်သွားစေတတ်ပါတယ်။
ပိုဆိုးတာက ဒီလို ခက်ခဲတဲ့ကာလကြီးကို ကြံ့ကြံ့ခံ ကျော်ဖြတ်ဖို့ လူငယ်တွေအတွက် အလိုအပ်ဆုံးဖြစ်တဲ့ ရုန်းကန်ချင်စိတ်၊ ခံနိုင်ရည်ရှိမှုတွေကိုပါ ဝိနောက်ကွယ်က မီးခိုးငွေ့တွေက တိတ်တဆိတ် ဝါးမြိုပစ်လိုက်တာပါပဲ။ ဒါဟာ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းလိုက်တာ မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြဿနာလှိုင်းတံပိုးတွေကြားထဲ အကာအကွယ်မဲ့ ပစ်ချလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲလေ။
…
…
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့ဗျာ
တရားဝင်လို့ပဲ သောက်သောက်၊ တရားမဝင်မို့လို့ ခိုးကြောင်ခိုးဝှက်ပဲ ဖွာရဖွာရ လူ့ဘဝဆိုတာ ကိုယ့်ရွေးချယ်မှုနဲ့ကိုယ် ရှင်သန်နေကြရတာပါ။ စာဖတ်သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်၊ စာဖတ်သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်၊ စာဖတ်သူတို့ရဲ့ဘဝ ဖြစ်ပါတယ်။
Bodily Autonomy လို့ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်ခန္ဓာကိုယ်ကို စီမံပိုင်ခွင့်ဆိုတာ လူသားတိုင်းမှာ အပြည့်အဝ ရှိပါတယ်။ တားမြစ်လို့လည်း ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဆေးခြောက် သုံးစွဲချင်ရင် သုံးပါ၊ လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော့်လို လူထုရဲ့ စိတ်ရောကိုယ်ပါ ကျန်းမာရေးကို ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် တစ်ဖက်တစ်လှမ်းကနေ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေတဲ့ ဆရာဝန်တစ်ယောက်အတွက်တော့ သိပ္ပံနည်းကျ အမှန်တရားကို ချပြရခြင်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် လောကနိယာမတစ်ခုတော့ ရှိတာပေါ့ဗျာ။
ရွေးချယ်မှုတိုင်းမှာ ယှဉ်တွဲပါလာတတ်တဲ့ အကျိုးဆက်ဆိုတာ ရှိစမြဲပါ။ ဒီလို ဆေးပညာအရ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ကြိုတင်နားလည် လက်ခံထားပြီးသားဆိုရင်တော့ ရှေ့ဆက်ရမယ့် အတွေ့အကြုံတွေဟာ စာဖတ်သူရဲ့ လွတ်လပ်သော ကိုယ်ပိုင်ခရီးစဉ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘဝခရီးလမ်း သာယာဖြောင့်ဖြူးကြပါစေ..။
စေတနာဖြင့်
အဓိပတိ
[ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးတွေးခေါ်၍ AI အကူအညီဖြင့် အသေးစိတ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကာ ဤဆောင်းပါးကို ရေးသားပါသည်]
အချက်အလက်များကို စိစစ်လိုသူများအတွက် ကျမ်းကိုးစာရင်း
၁။ THC ပြင်းအားနှင့် စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါဆက်စပ်မှု
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ ဥရောပမြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဤသုတေသနအရ THC ပြင်းအားများသော (High-potency) ဆေးခြောက်ကို နေ့စဉ်သုံးစွဲသူများသည် သာမန်လူများထက် စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါနှင့် စိတ်ဖောက်ပြန်မှုဖြစ်နိုင်ခြေ (၅) ဆခန့် ပိုများကြောင်း အတိအကျ သက်သေပြထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ The Lancet Psychiatry (2019)
Link: https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(19)30048-3/fulltext
၂။ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် သုံးစွဲမှုနှင့် ဉာဏ်ရည် (IQ) ကျဆင်းခြင်း
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင် လူပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်ကို ဆယ်စုနှစ်နှင့်ချီ လေ့လာခဲ့သော ကမ္ဘာကျော် သုတေသနကြီးဖြစ်ပါသည်။ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်မှစ၍ ဆေးခြောက်ကို ပုံမှန်သုံးခဲ့သူများသည် အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် IQ ၈ မှတ်အထိ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားပြီး သိမြင်မှုစွမ်းရည် ထိခိုက်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ Proceedings of the National Academy of Sciences – PNAS (2012)
Link: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1206820109
၃။ ဘဝတိုးတက်မှုနောက်ကျခြင်းနှင့် လူမှုအဆင့်အတန်း နိမ့်ကျသွားခြင်း
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ ဆေးခြောက်ကို တစ်ပတ်လျှင် ၄ ရက်နှင့်အထက် ပုံမှန်သုံးစွဲသူများသည် ၎င်းတို့၏ မိဘများထက် လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးအဆင့်အတန်း နိမ့်ကျသွားတတ်ပြီး၊ အကြွေးပတ်ချာလည်ခြင်း၊ အလုပ်ခွင် ပြဿနာများနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကို (အရက်စွဲသူများထက်ပင်) ပိုမို ကြုံတွေ့ရကြောင်း အခိုင်အမာ သုတေသနပြုထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ Clinical Psychological Science (2016)
Link:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28008372/
၄။ တရားဝင်ခွင့်ပြုပြီးနောက် အရေးပေါ်ခန်းရောက်ရှိမှု မြင့်တက်လာခြင်း (ကနေဒါ နိုင်ငံ)
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ ကနေဒါနိုင်ငံ (အွန်တိုရီယို ပြည်နယ်) တွင် ဆေးခြောက်ကို တရားဝင် ခွင့်ပြုပြီးနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ဆေးခြောက်မုန့် (Edibles) များကြောင့် လူငယ်များနှင့် ကလေးငယ်များပါ အဆိပ်သင့်ကာ ဆေးရုံအရေးပေါ်ခန်းသို့ ရောက်ရှိလာမှုနှုန်းသည် (၉) ဆ အထိ အဆမတန် မြင့်တက်လာကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ JAMA Network Open (2022)
Link: https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2787715
၅။ ဆေးခြောက်ရှူခြင်း၊ စားခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ စိတ်ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ (ကိုလိုရာဒို ပြည်နယ်)
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကိုလိုရာဒိုပြည်နယ် ဆေးရုံကြီး၏ မှတ်တမ်းများအရ ဆေးခြောက်ကို တရားဝင် ဖွင့်ပေးပြီးနောက် အရေးပေါ်ခန်း ရောက်လာသူ ၃ ဆခန့် မြင့်တက်လာပြီး၊ အထူးသဖြင့် စားသုံးသော ဆေးခြောက် (Edibles) ကြောင့် ပြင်းထန်သော စိတ်ကျန်းမာရေး ဝေဒနာများကို ပိုမို ခံစားရကြောင်း သက်သေပြထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ Annals of Internal Medicine (2019)
Link: https://www.acpjournals.org/doi/10.7326/M18-2809
၆။ ဆေးခြောက်နှင့် ဖန်တီးမှုစွမ်းရည် အတုအယောင်ဖြစ်ခြင်း
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ ဆေးခြောက်သုံးလျှင် အိုင်ဒီယာသစ်များ ရလာသည်ဆိုသော ဒဏ္ဍာရီကို ချေဖျက်ထားသော လေ့လာမှုဖြစ်ပါသည်။ THC ကြောင့် စိတ်ကူးယဉ်အတွေးများ ယာယီထွက်လာသော်လည်း၊ တကယ်တမ်း အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်သည့် ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် စူးစိုက်မှုကိုမူ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားစေကြောင်း လေ့လာထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ Psychopharmacology / Leiden University (2015)
Link: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4336648/
၇။ ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်း ပါးလွှာသွားခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်း
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ: အသက် ၁၆ နှစ်မတိုင်မီ ဆေးခြောက်စတင်သုံးစွဲသော လူငယ်များ၏ ဦးနှောက်ကို MRI ရိုက်၍ လေ့လာထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဆင်ခြင်တုံတရား၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများအတွက် အရေးကြီးသော ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်း ဖွံ့ဖြိုးမှု ရပ်တန့်သွားခြင်းနှင့် အချိန်မတိုင်မီ ပါးလွှာသွားခြင်းကို သက်သေပြထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ Developmental Cognitive Neuroscience (2016)
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4827335/
၈။ ဆေးခြောက်စွဲလမ်းမှု ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ ဆေးခြောက်သည် စွဲလမ်းမှုမရှိဘူးဆိုသော အလွဲကို ထောက်ပြထားပါသည်။ ဆေးခြောက်သုံးစွဲသူများ၏ ၁၀% မှ ၂၂% အထိသည် Cannabis Use Disorder ကို ခံစားရပြီး၊ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွင် စတင်သုံးစွဲသူများ၌ ထိုစွဲလမ်းမှုရာခိုင်နှုန်းသည် ၃၃% အထိ မြင့်တက်သွားကြောင်း လေ့လာထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ Addictive Behaviors (2020) / JAMA Psychiatry
Link: https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/2464591
၉။ ဆေးခြောက်ကြောင့်ဖြစ်သော မိမိကိုယ်ကိုယ်ပျောက်ဆုံးခြင်း
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ “မိမိကိုယ်ကိုယ်တောင် မသိတော့လောက်အောင် ကမ္ဘာ့အပြင်ဘက်ရောက်သွားသလို ခံစားရခြင်း” (Depersonalization/Derealization Disorder) သည် ဆေးခြောက် အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတိအကျ သုတေသနပြု ရှင်းပြထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ American Journal of Psychiatry – AJP (2018)
Link: https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp-rj.2018.130202
၁၀။ CBD ၏ အကာအကွယ် အာနိသင်နှင့် လမ်းဘေးဆေးခြောက်များ၏ အန္တရာယ်
လေ့လာထားသောအကြောင်းအရာ။ ။ ဆေးဘက်ဝင် CBD ဓာတ်သည် THC ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ လက္ခဏာများကို လျော့ကျစေသည့် အကာအကွယ် (Buffer) ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာထားပါသည်။ သို့သော် အခုခေတ် ဈေးကွက်ဝင် (High-THC) ဆေးခြောက်များတွင် CBD လုံးဝနီးပါး မပါဝင်တော့သည့်အတွက် ဦးနှောက်ဆီသို့ တိုက်ရိုက် အဆိပ်သင့်စေကြောင်း ရှင်းပြထားပါသည်။
သုတေသနဂျာနယ်။ ။ medRxiv / Psychopharmacology (2021)
Link: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2021.05.17.21257345v1.full-text
ဆေးခြောက်အကြောင်း အသေးစိတ် လေ့လာလိုသူများအတွက် ၂၀၂၆၊ မေလအတွင်းက တယ်လီကျန်းမာပေ့ချ်တွင် စာရေးသူ ရေးသားဖော်ပြခဲ့သော ဆေးခြောက်နှင့် ပတ်သက်သည့် အခြေခံ ဗဟုသုတများ
Cannabis (1)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1308832114787571&id=100069823841508
Cannabis (2)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1310435711293878&id=100069823841508
Cannabis (3)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1311250127879103&id=100069823841508
..
..
❤️NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ ❤️
👉တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် အခမဲ့ (အခမဲ့) တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။
*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***
ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက် တယ်လီကျန်းမာ messenger ကို ဆက်သွယ်ပါ။
(နေ့စဥ် မနက် ၈ နာရီမှ ည ၁၀ နာရီအထိ)
…
…
👉 စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးရင်ဖွင့်လိုသူများအတွက်….
မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်မှု လုံးဝမရှိစေရ
Zero Suicide Hotline သို့ ဆက်သွယ်ရန်
(မနက် (၈) နာရီမှ နေ့လယ် (၁၂) နာရီ
ညနေ (၆) နာရီမှ ည (၁၀) နာရီအတွင်း)
*** မိနစ်ပိုင်းအတွင်း စာမပြန်ပါက “/start” ဆိုသည်ကို ထပ်မံနှိပ်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည် ***
Ministry of Health,
National Unity Government.
