သေးခံကြောင့်ဖြစ်တဲ့ အနီစက်များ ( Nappy rash)
သေးခံ (Diaper) ဝတ်တဲ့ ကလေးတွေမှာ အရေပြားရောင်ရမ်းပြီး အနီစက်လို အစက်အပြောက် တွေကြောင့် မေမေတို့ စိတ်ညစ်ရဖူးပါသလား? အဲ့တာကို Nappy rash လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒီလိုအစက်တွေက ကလေးငယ်ရဲ့ လိင်အင်္ဂါ၊ တင်ပါး၊ ပေါင်ခြံတို့လို သေးခံ (Diaper)နဲ့ ထိတွေ့ထားရတဲ့ အရေပြားနေရာတွေမှာ အဖြစ်များတာကို တွေ့ရပါတယ်။
ဘယ်လိုကလေးတွေမှာ ဖြစ်တတ်လဲ?
– အသက် ၉ လ ကနေ တစ်နှစ်ကြားမှာ အဖြစ်များပြီး အသက် ၂နှစ် အရွယ် ထိ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ nappy rashပေါက်တဲ့ ကလေးတွေရဲ့ တစ်ဝက်လောက်ကတော့ ရောဂါလက္ခဏာ တော်တော်ဆိုးတာကို တွေ့ရပါတယ်။
လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ?
– အရေပြားက ရဲနေမယ်။ အစက်အပြောက်တွေထွက်ပြီး စိုစွတ်နေမယ်။ ကလေးဆီးထွက်တဲ့အချိန်မှာ ဆီးနဲ့အနာ ထိတွေ့မိတဲ့အတွက် စပ်ဖျဥ်းဖျဥ်းခံစားရပြီး ကလေးငိုနေရင် သတိထားရပါလိမ့်မယ်။
ဘာကြောင့် ဖြစ်ရသလဲ?
– အဓိကအားဖြင့်တော့ အရေပြားနဲ့ အညစ်အကြေးတွေဖြစ်တဲ့ ဆီးတွေ၊ဝမ်းတွေနဲ့ အမြဲထိတွေ့နေရတဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ သေးခံထဲမှာ ဆီးတွေ၊ ဝမ်းတွေ စွန့်တဲ့အချိန်မှာ ဆီး၊ ဝမ်းမှာပါတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းလေးတွေကြောင့် အသားလောင်သွားတာဖြစ်ပါတယ်။
– ဒါကြောင့် သေးခံ (Diaper) ပုံမှန်မလဲဘဲ တစ်ညလုံးအိပ်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် သတိထားသင့်တဲ့ ပြဿနာတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို ကလေးတွေမှာဆိုရင် nappy rash ကို ပိုဖြစ်စေတဲ့ candida albican လို့ခေါ်တဲ့ မှိုတစ်မျိုး ကူးစက်နိုင်ဖို့ အခွင့်အရေး များပါတယ်။ (စိုစွတ်နေတဲ့ မျက်နှာပြင်ဟာ မှိုတွေ ပေါက်ရောက်နိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံးနေရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
– နောက်တစ်ခု က ဝတ်ပေးတဲ့ သေးခံ (Diaper) အမျိုးအစားနဲ့လည်း ဆိုင်ပါတယ်။ ကလေး နဲ့ ဓါတ်မတည့်တဲ့ သေးခံ (Diaper)၊ ဓါတုပစ္စည်းတွေ ပါတဲ့ တံဆိပ်မျိုးနဲ့ ကြပ်လွန်းတဲ့ သေးခံ (Diaper) တွေ ဝတ်ရင်လည်း ဓါတ်မတည့်တာ၊ အရေပြားနဲ့ ပွတ်တိုက်မှု များတာကြောင့် nappy rash ပိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
– မေမေတို့က ကလေးရဲ့ နူးနူးညံ့ညံ့အသားလေးကို ဆပ်ပြာ နဲ့ ခဏ ခဏ ပွတ်ဆေး ပေးမိတာမျိုး၊ သေးခံ (Diaper) ဝတ်တဲ့ပတ်လည်မှာ ပေါင်ဒါတွေ အများကြီး လိမ်းမိတာမျိုးတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
– နောက်ပြီး ကလေးရဲ့ မွေးရာပါ အရေပြားပြဿနာ လေးတွေကြောင့်လည်း ပိုဖြစ်နိုင်ပါသေးတယ်။ ဥပမာ – sensitive skin ဖြစ်တဲ့ ကလေးတွေ (ပုံမှန်ကလေးထက် ဓါတ်မတည့်မှု များတာ)၊ အသားထူအရေပြား ရောဂါ (psoriasis)၊ နှင်းခူရောဂါ ရှိတဲ့အခြေအနေတွေမှာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သေးခံ ဝတ်ပေးသင့်၊ မဝတ်ပေးသင့် ?
ရောဂါရမှာကြောက်လို့ သေးခံ လုံးဝမဝတ်ပေးရတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အောက်ပါအချက်လေးတွေအတိုင်း လိုက်နာပြီး သေးခံ ဝတ်ပေးနိုင်မယ်ဆိုရင် nappy rash မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
– သေးခံဝတ်ထားတဲ့ နေရာပတ်ပတ်လည်ကို ခြောက်သွေ့အောင် ထားပါ။ သေးခံမှာ အညစ်အကြေးတွေပေနေတာကို သတိထားမိတာနဲ့ ချက်ချင်း သေးခံလဲပေးပါ။
– သေးခံလဲတိုင်း အညစ်အကြေးတွေနဲ့ ပေပွနေတဲ့နေရာတွေကို ရေနွေးနွေးလေးနဲ့ ဆေးကြောသန့်ရှင်းပေးပြီး အဝတ်သန့်သန့်နဲ့ ခြောက်အောင် ပြန်သုတ်ပါ။
– အညစ်အကြေးတွေနဲ့ ပေပွနေတဲ့နေရာတွေကို ဆေးကြောသန့်ရှင်းပေးတဲ့အခါ အတင်း မတိုက်ချွတ်ပါနဲ့။ အပျော့စား အရေပြားလိမ်းဆေးလေးတွေ (Nappy rash cream) ကို အနီစက် ထွက်တဲ့ ဧရိယာတလျှောက် လိမ်းပေးနိုင်ပါတယ်။
– အရေပြားကို တတ်နိုင်သလောက် လေကောင်းလေသန့်နဲ့ ထိတွေ့အောင် ထားပါ။
– အစက်အပြောက်တွေအများကြီးထွက်ပြီး ပြင်းထန်ခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ သေးခံကို အချိန်တော်တော်ကြာ ချွတ်ထားဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။
– ရေနဲ့ဆပ်ပြာသုံးပြီး ခဏခဏ မဆေးကြောပါနဲ့။ တစ်ပတ်ကို (၂-၃) ကြိမ်လောက်ဆို လုံလောက်ပါတယ်။
– ပလတ်စတစ်သေးခံတွေ ဝတ်တာ ရှောင်ပါ။
– ဓာတ်မတည့်တဲ့ အရေပြားရှိတဲ့ ကလေးတွေအတွက် အထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ နူးညံ့တဲ့ သေးခံလေးတွေ ဝတ်ပေးပါ။
တစ်ခါသုံး သေးခံတွေမသုံးတဲ့ မေမေများအတွက်
– စိုစွတ်နေတဲ့ သုံးပြီးသား သေးခံကို အညစ်အကြေးတွေ သန့်စင်သွားအောင် ရေထဲခဏ စိမ်ထားပါ။ ပြီးနောက် အနည်းဆုံး 60°C ရှိတဲ့ရေနွေးနဲ့ ဖွပ်လျှော်ပါ။
– သေချာခြောက်သွေ့အောင် အခြောက်ခံပြီးမှ ပြန်သုံးပါ။
– အစက်အပြောက်တွေက ဆက်တိုက်မပျောက်ဘဲ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်တွေးနွေးပြီး မှိုသတ်ဆေးနဲ့ အပျော့စား ကော်တီဆုန်းခရင်မ်တွေ လိမ်းပေးလို့ ရပါတယ်။
– ဒါ့အပြင် ကလေးအရေပြားကို ရေဓာတ်ပြည့်ဝအောင် ရေဓာတ်ဖြည့်ခရင်မ် (ကလေးသုံး Moisturizer) လေးတွေလည်း ဖြည့်စွက်လိမ်းပေးလို့ ရပါတယ်။
– သေးခံတွေ လျှော်ဖွပ်ပြီးတိုင်း မိမိလက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် သေချာစွာဆေးကြောပါ။
ကလေးလေးတွေ ရှူးရှူးလောင်ပြီး နာလို့ ငိုနေရင် မေမေတို့လည်း စိတ်မချမ်းသာဖြစ်ရမှာပါ။
အဲ့တော့ သတိထားဖို့…. အရေးအကြီးဆုံးအချက်တွေ ထပ်ပြီး အကြံပြုရရင်
– အရေပြားကို သန့်ရှင်း ခြောက်သွေ့အောင်ထားပါ။
– အရေပြားကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ခရင်မ်အပျော့စားလေးတွေ (Zinc oxide, Petroleum jelly , Nappy rash cream) လိမ်းပေးနိုင်ပါတယ်။
– ဆပ်ပြာအပြင်းစားတွေ၊ ပလတ်စတစ်သေးခံတွေ မသုံးပါနဲ့။
– ကလေးကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ရေချိုးပေးတာ၊ ဆေးကြောတာ မလုပ်ပါနဲ့။
– (၃-၄) ရက်အတွင်းမှာ အနာတွေမသက်သာခဲ့ရင် ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ မမေ့ပါနဲ့။
ကလေးငယ်လေးတွေရှိတဲ့ မိဘများအတွက် အထက်ပါပြောပြထားတဲ့ အချက်လေးတွေကို လိုက်နာရင်း ကလေးအရေပြားလေး ကျန်းမာအောင် ဂရုစိုက်ကြပါလို့ အကြံပြုပါရစေ။
Reference
https: // www. nhs. uk/conditions/baby/caring-for-a-newborn/nappy-rash/
NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ
တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှ အခမဲ့တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်
*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***
ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက်( https://m.me/telehealthmm )ကို နှိပ်ပါ
( နေ့စဥ် မနက် ၈နာရီမှ ည၁၀နာရီအထိ )
#nugmoh#telehealth#telemedicine
#teleconsultation#တယ်လီကျန်းမာ
#သေးခံကြောင့်ဖြစ်တဲ့အနီစက်များ#Nappy_rash
Ministry of Health,
National Unity Government.
Published on: 10 February 2023
Last Updated: 10 February 2023