ဆီးကျိတ်ကြီးခြင်း (Benign prostatic hyperplasia)
ဆီးကျိတ်ဆိုတာ အမျိုးသားတွေမှာပါရှိတဲ့ သစ်ကြားသီးအရွယ် အင်္ဂါလေးပါ။ ဆီးအိမ်အပေါက်ဝနားနဲ့ ဆီးစွန့်ပြွန်ရဲ့ပထမဆုံး (၂.၅) စင်တီမီတာလောက်ကို ငုံပြီးရှိနေတာပါ။ အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ အမျိုးသားတွေမှာ ဆီးကျိတ်နဲ့ပတ်သတ်တဲ့ရောဂါပေါင်းစုံ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ဆီးကျိတ်ကြီးတာလည်း အဖြစ်များတဲ့ဆီးကျိတ်ရောဂါတွေထဲက တစ်ခုပါ။
ဘယ်အသက်အရွယ်မှာ အဖြစ်များသလဲ ?
ဆီးကျိတ်ကြီးတာက အသက်(၄၅)နှစ်နဲ့အထက်အမျိုးသားတွေမှာ အဖြစ်များကြပါတယ်။အသက်(၅၀)မတိုင်ခင်အထိတော့ ရောဂါလက္ခဏာဆိုးလာတာ ရှားပါတယ်။ အသက်(၅၅)နဲ့အထက် ဆီးကျိတ်ကြီးသူတွေကတော့ ဆီးသွားခြင်းနဲ့ပတ်သတ်တဲ့ပြဿနာတွေ၊ လက္ခဏာတွေ ပိုဆိုးလာတတ်ပါတယ်။
အခြားဘယ်လိုလူတွေမှာ အဖြစ်များသေးသလဲ ?
• မိသားစုဝင် (ဥပမာ-အဖေ၊ အစ်ကို၊ ညီ )တို့တွင် ဆီးကြိတ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ရောဂါရှိသူများ
• ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ
• နှလုံးရောဂါရှိသူများ
• Parkinson’sရောဂါ၊ စိတ်ကျရောဂါတို့ကိုကုသောဆေး၊ နှလုံးနှင့်ပတ်သက်သောဆေး(ဥပမာ-beta blockers)တို့ကို သောက်သုံးရသူများ
• အရက်သောက်သူများ
• အဝလွန်သူများ စတာတွေမှာပိုအဖြစ်များကြပါတယ်
ရောဂါလက္ခဏာက ဘာတွေလဲ ?
ဆီးကြိတ်ကြီးခြင်းက အများအားဖြင့် အန္တရာယ်မကြီးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဆီးစွန့်ပြွန်ကိုညှစ်မိခြင်း၊ ပိတ်မိခြင်းတို့ကြောင့် ဆီးလမ်းကြောင်းနဲ့ဆိုင်တဲ့လက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။
အများဆုံးဖြစ်တတ်တာကတော့…
– ဆီးစသွားရတာခက်ခြင်း
– ဆီးခဏခဏသွားချင်ခြင်း
– ဆီးမအောင့်နိုင်ခြင်း
– ညဘက်ဆီးသွားများခြင်း၊ ဆီးခဏခဏသွားခြင်း
– ဆီးသွားပြီးချိန်တွင်လည်း တစက်စက် ဆက်ကျနေခြင်း
– ဆီးအိမ်ထဲရှိဆီး အကုန်မစွန့်နိုင်ခြင်း
– ဆီးတစ်ခါသွားပြီးသော်လည်း မိနစ်နှစ်ဆယ်ခန့်နေလျှင် ထပ်သွားချင်လာခြင်း
..
..
အဖြစ်နည်းပေမယ့် တခြားပြတတ်တဲ့လက္ခဏာတွေကတော့…
> ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း
> ဆီးလုံးဝမသွားနိုင်ခြင်း
> ဆီးထဲတွင်သွေးပါခြင်းတို့လည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
ဆီးကျိတ်ကြီးတဲ့အရွယ်အစားက လက္ခဏာဆိုး/မဆိုးနဲ့ မဆိုင်ပါဘူး။ တစ်ချို့သူတွေမှာ ဆီးကျိတ်သိပ်မကြီးဘဲ လက္ခဏာပြင်းထန်တာတွေ့ရပြီး ဆ်ီးကျိတ်အရမ်းကြီးနေတဲ့သူတွေမှာလည်း လက္ခဏာသိပ်မပြတာတွေ့ရတတ်ပါတယ်။
မကုသဘဲထားရင် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးဘာဖြစ်နိုင်လဲ ?
• ဆီးလုံးဝမသွားနိုင်ခြင်း
(ဆီးလုံးဝမသွားနိုင်တဲ့လူနာတွေမှာ ဆီးပိုက်ထည့်ကြရပါတယ်)
• ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်နိုင်ခြင်း
• ဆီးကျောက်တည်နိုင်ခြင်း
• ဆီးအိမ်ပျက်စီးနိုင်ခြင်း
• ကျောက်ကပ်ပျက်စီးနိုင်ခြင်း
*** ဆီးကျိတ်ကြီးတာဟာ ဆီးကျိတ်ကင်ဆာဘက်ကူးသွားနိုင်ချေနည်းပေမယ့် ဆီးမစွန့်နိုင်ခြင်းနဲ့ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းကတော့ အရမ်းစိုးရိမ်စရာကောင်းပြီး ပြင်းထန်တဲ့အခြေအနေပါ ***
ဘယ်လိုကုကြမလဲ ?
ဆီးကျိတ်ကြီးသူသုံးယောက်မှာ တစ်ယောက်ကခွဲစိတ်စရာမလိုပါဘူး။ ဆီးကျိတ်ကြီးတာကိုပျောက်အောင်/အရှင်းပျောက်အောင်မကုနိုင်ပေမယ့် အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ နေလို့ရစေတဲ့နည်းလမ်းလေးတွေရှိပါတယ်။ ဒါတွေကတော့…
– အရက်ရှောင်ပါ
(အထူးသဖြင့်ညစာစားချိန်၊ စားပြီးချိန်မသောက်ပါနဲ့)
– မအိပ်ခင်သုံးနာရီအတွင်း ရေ(သို့)အရည်မသောက်ပါနဲ့
– ညဘက်ဆီးသွားချင်ရင် ချက်ချင်းထပေါက်ပါ
– ဆီးသွားရင် ဆီးကုန်အောင်သွားပါ
– ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသောဆေးများ(ဥပမာ-ဆီးဆေး)သောက်လို့ရပါတယ်
..
..
တချို့လက္ခဏာပြင်းထန်ပြီး မသက်သာတဲ့အမျိုးသားများကတော့ ခွဲစိတ်မှုခံယူကြရပါတယ်။
ဆီးလမ်းကြောင်းနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မူမမှန်တဲ့လက္ခဏာတွေပြနေရင် ဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ပြသသင့်ပါတယ်။ ဆီးကျိတ်ဆိုင်ရာရောဂါများက အမျိုးသားတွေမှာပဲဖြစ်ပေမယ့် ဆီးကျိတ်အပြင် တခြားဆိုးဝါးတဲ့ ဆ်ီးလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများစွာလည်းရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် အမျိုးသားများသာမက အမျိုးသမီးများလည်းမပေါ့ဆသင့်ပါ။
Reference 
Murtagh,J,2016.Murtagh’s patient education.6th Ed.Australia:Mcgraw-Hill Australia,pp.102
NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ
တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှ အခမဲ့တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်
*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***
ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက်( https://m.me/telehealthmm )ကို နှိပ်ပါ
( နေ့စဉ် မနက် ၈နာရီမှ ည၁၀နာရီအထိ )
#nugmoh#telehealth#telemedicine
#teleconsultation#တယ်လီကျန်းမာ
#bph#ဆီးကျိတ်ကြီးခြင်
Ministry of Health,
National Unity Government.
Published on: 12 December 2022
Last Updated: 12 December 2022