” As If”
ကိုယ်ချင်းစာရင်းနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မပျောက်ဆုံးစေဖို့
တစ်ခါတလေ စိတ်ညစ်စရာတွေ၊ နာကျင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွန်မတို့ဆီကို လာပြောပြကြတဲ့အခါ ကျွန်မတို့လည်း သူတို့နဲ့အတူ ရင်ထဲမှာ လေးလံသွားတတ်ကြတယ် မဟုတ်လား။
နားထောင်သူက တကယ်ကို စိတ်ပါလက်ပါနဲ့ ကိုယ်ချင်းစာတတ်တဲ့သူဆိုရင် တစ်ဖက်လူရဲ့ နာကျင်မှုကို ရင်ဘတ်ထဲထိ ပိုခံစားမိတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကို Compassion Fatigue (စာနာမှုကြောင့် စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒီလို မဖြစ်ရဖို့ဆိုရင် ကျွန်မတို့ သတိထားရမယ့် စကားလုံးလေးက “ As If” ဆိုတာလေးပါ။
.
” As If” ဆိုတာ “ သူ့နေရာမှာ ငါသာဆိုရင်…” လို့ တွေးပြီး နားလည်ပေးတာကို ပြောတာပါ။ ဒါပေမယ့် သတိထားရမှာက ကိုယ်ဟာ “သူ” ဖြစ်မသွားဖို့ပါပဲ။
နားထောင်ပေးတာဟာ သူတို့ရဲ့ စိတ်ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုးကို ကိုယ်က ကူသယ်လိုက်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ သူတို့ကိုယ်တိုင် ဒီဝန်ကို ချနိုင်အောင် နေရာလွတ်လေး ဖန်တီးပေးတာမျိုးပါ။
အပူတွေကြားထဲမှာ ကိုယ်တိုင် မနစ်မြုပ်သွားစေဖို့ ဒီအချက်လေးတွေကို သတိထားဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်နော်။
.
.
၁။ သူ့ဖိနပ်ကို ခဏပဲ စီးကြည့်ပါ။
ကိုယ်ချင်းစာတယ်ဆိုတာ တစ်ဖက်လူရဲ့ အခက်အခဲကို သူ့ဘက်ကနေ ခဏတာ ဝင်ကြည့်ပေးတာပါ။ သူ ဘယ်လောက် နာကျင်နေမလဲဆိုတာကို သူ့ဖိနပ်ကိုစီးပြီး လမ်းလျှောက်ကြည့်သလိုမျိုးပေါ့။ ဒါပေမယ့် စကားပြောလို့ ပြီးသွားတဲ့အခါ အဲဒီဖိနပ်ကို ချွတ်ထားခဲ့ဖို့ မမေ့ပါနဲ့။
အဲဒီအပူတွေကို ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်မိသားစု၊ ကိုယ့်အိပ်ရာထဲအထိ သယ်လာမိရင် ကိုယ်ပါ စိတ်မကျန်းမာ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
ဥပမာ – သူငယ်ချင်းက သူ့အမျိုးသားနဲ့ အိမ်ထောင်ရေးအဆင်မပြေမှုကို လာပြောပြတယ်ဆိုပါစို့။ “ သူ့နေရာမှာ ငါသာဆို တော်တော်စိတ်ညစ်မှာ။ သူလည်း တော်တော် ခံစားနေရရှာမှာပဲ” ဆိုတာက As if ပါ။
အဲလိုမဟုတ်ဘဲ “ ငါ့ယောက်ျားသာဆိုလို့ကတော့ မလွယ်ဘူး တစ်ခုခုလုပ်ပစ်မှာ” ဆိုပြီး ကိုယ်အိမ်ထောင်ရေးနဲ့ပါ တွေးပူတာမျိုးက စည်းကျော်တယ်လို့ ခေါ်တာပေါ့။
.
၂။ ကိုယ်က “ ကယ်တင်ရှင်” မဟုတ်ပါ။
အပူတွေ ကူးစက်လာရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက တစ်ဖက်လူရဲ့ပြဿနာကို ကိုယ်ကပဲ အကုန်ဖြေရှင်းပေးလိုက်ချင်တဲ့ စိတ်ကြောင့်ပါ။ တကယ်တော့ နားထောင်ပေးသူရဲ့ တာဝန်က တစ်ဖက်လူ စိတ်ပေါ့သွားအောင် “ နေရာလွတ်” လေးတစ်ခု ဖန်တီးပေးလိုက်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
” ငါ ဘာလုပ်ပေးရမလဲ” ဆိုတဲ့ အတွေးထက်
” ငါ ဘယ်လို သေချာ နားထောင်ပေးမလဲ” ဆိုတာကိုပဲ အာရုံစိုက်ပါ။
.
၃။ ကိုယ့်ရဲ့ “ စိတ်စည်း” လေးကို သတိထားပါ။
တစ်ခါတလေ ကိုယ်တိုင်က ပင်ပန်းနေချိန်မှာ သူများအပူကို သွားနားထောင်ပေးရင် အပူကူးဖို့ ပိုလွယ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါမျိုးမှာ “ အခုတော့ ငါ သေချာ နားမထောင်ပေးနိုင်သေးဘူး” လို့ ပြောဖို့ကိုလည်း အားမနာပါနဲ့။ ကိုယ့်ရဲ့ စွမ်းအင် Battery လေး ပြည့်နေမှသာ ကျွန်မတို့က တစ်ဖက်လူကို ကူညီနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ့်စိတ်လေး လက်ရှိ ဘယ်လိုရှိနေလဲဆိုတာကို အမြဲ သတိကပ်ပေးပါ။
.
၄။ နားထောင်ပေးပြီးရင် အပူတွေကို ခါချလိုက်ပါ။
ကိုယ်ဟာ အမှိုက်ပုံးတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ စကားပြောလို့ ပြီးသွားပြီဆိုရင် အဲဒီအကြောင်းတွေကို ခေါင်းထဲမှာ ဆက်တွေးမနေပါနဲ့။ အခြားတစ်ခုနဲ့ အာရုံပြောင်းပါ။
ကိုယ့်စိတ်အမှိုက်ကိုလည်း ပြန်သွန်ချပါ။
လက်တွေ့လုပ်လို့ရတဲ့ နည်းလမ်းလေးအချို့ကတော့
✓ စိတ်ကို ခါထုတ်ပါ။
စကားပြောပြီးတာနဲ့ လက်ကို ရေဆေးတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပေါ်က ဖုန်တွေကို ခါထုတ်လိုက်သလိုမျိုး လက်နဲ့ ပုတ်ခါလိုက်ပါ။ “ ဒါဟာ သူ့ကိစ္စ၊ ငါကတော့ ငါ့ဘဝထဲ ပြန်ရောက်သွားပြီ” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတိပေးပါ။
✓ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းပါ။
စကားပြောခဲ့တဲ့ နေရာကနေထွက်ပြီး လမ်းခဏလျှောက်တာ၊ သစ်ပင်လေးတွေကို ကြည့်တာမျိုး လုပ်ပေးပါ။
✓ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ချိတ်ဆက်ပါ။
” အခု ငါ ဘာအရောင်ကို မြင်နေရသလဲ။ ဘာအသံကို ကြားနေရသလဲ” လို့ အာရုံငါးပါးကို ပြန်သတိကပ်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ပစ္စုပ္ပန်ဆီကို ပြန်လာပါ။
.
ကိုယ့်ရဲ့စိတ်မှာ ခံယူထားစေချင်တာကတော့ ကိုယ်ချင်းစာတရားဆိုတာ သူ့အပူကို ကိုယ့်အပူလုပ်တာ မဟုတ်ဘဲ သူ့အပူထဲမှာ သူတစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို သိအောင် လုပ်ပေးတာမျိုးပါ။ တစ်ပါးသူကို ကူညီဖို့ဆိုရင် ကိုယ်တိုင်က စိတ်ကလေး ကျန်းမာနေဖို့ လိုပါတယ်။
ဒါမှသာလျှင် ကျွန်မတို့ဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ရော သူများကိုပါ မထိခိုက်စေတဲ့၊ နှလုံးသားနဲ့ နားထောင်ပေးသူစစ်စစ်များ ဖြစ်လာနိုင်မယ် မဟုတ်ပါလားရှင်….။
သင်၏ စိတ်ကလေး ကျန်းမာစေဖို့
ဒေါက်တာမီ
..
..
❤️NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ ❤️
👉တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် အခမဲ့ (အခမဲ့) တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။
*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***
ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက် တယ်လီကျန်းမာ messenger ကို ဆက်သွယ်ပါ။
(နေ့စဥ် မနက် ၈ နာရီမှ ည ၁၀ နာရီအထိ)
…
…
👉 စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးရင်ဖွင့်လိုသူများအတွက်….
မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်မှု လုံးဝမရှိစေရ
Zero Suicide Hotline သို့ ဆက်သွယ်ရန်
(မနက် (၈) နာရီမှ နေ့လယ် (၁၂) နာရီ
ညနေ (၆) နာရီမှ ည (၁၀) နာရီအတွင်း)
*** မိနစ်ပိုင်းအတွင်း စာမပြန်ပါက “ /start” ဆိုသည်ကို ထပ်မံနှိပ်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည် ***
Ministry of Health,
National Unity Government.
