“ကလေးတွေကို ပြောတဲ့စကားက သူတို့ရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို တည်ဆောက်နေတာလား၊ ဖျက်ဆီးနေတာလား”
ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ကမ္ဘာမှာ မိဘနဲ့ လူကြီးတွေရဲ့ စကားသံဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ အသံလှိုင်းတစ်ခုပဲ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီစကားသံတွေဟာ ကလေးရဲ့ စိတ်အတွင်းထဲမှာ တစ်သက်လုံး စွဲကျန်ရစ်ခဲ့မယ့် အတွင်းစိတ်အသံ (Inner Voice) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိဘတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ စကားတစ်ခွန်းဟာ ကလေးရဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ စွမ်းရည်တွေကို တည်ဆောက်ပေးနေတာလား ဒါမှမဟုတ် သူတို့ရဲ့ ယုံကြည်မှုကို အသံတိတ် ဖျက်ဆီးနေတာလားဆိုတာ အထူးသတိပြုဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
.
🧠 ကလေးဦးနှောက်က စကားလုံးတွေကို ဘယ်လိုလက်ခံသလဲ။
ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ ရေမြှုပ် (Sponge) တစ်ခုလိုပါပဲ။ ပတ်ဝန်းကျင်က ကြားရသမျှ အရာအားလုံးကို စုပ်ယူပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသက် ၇ နှစ်အောက် ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ လူကြီးတွေပြောတဲ့ စကားတွေကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားမှု မပြုနိုင်ဘဲ အမှန်တရားအဖြစ် တိုက်ရိုက် လက်ခံလိုက်တတ်ပါတယ်။
ဥပမာအားဖြင့် ကလေးကို “မင်းက ဉာဏ်ကောင်းတယ်” ဒါမှမဟုတ် “မင်းက ကြိုးစားတယ်” လို့ မကြာခဏ ပြောပေးရင် သူ့ဦးနှောက်ထဲမှာ ယုံကြည်မှုရှိတဲ့ အာရုံကြောလမ်းကြောင်းတွေ သန်မာလာပါတယ်။ ဒါဟာ ဦးနှောက်ရဲ့ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း (Neuroplasticity) ကြောင့်ပါ။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် “မင်းကတော့ ဘာမှသုံးစားလို့မရဘူး” လို့ ပြောလိုက်ရင်တော့ ဦးနှောက်ရဲ့ ဘေးအန္တရာယ် သတိပေးစနစ်က နိုးကြားလာပြီး စိတ်ဖိစီးမှုဟော်မုန်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ ဒါဟာ ကလေးရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်စေပါတယ်။
.
❗ မပြောသင့်တဲ့စကားများနဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာများ
မိဘအများစုဟာ စိတ်တိုချိန်မှာ ဒါမှမဟုတ် ကလေးကို လိမ္မာစေချင်တဲ့ စိတ်ဆန္ဒအမှားနဲ့ ကိုယ်တိုင်မသိလိုက်ဘဲ စိတ်ဒဏ်ရာရစေမယ့် စကားလုံးတွေကို သုံးမိတတ်ကြပါတယ်။
“မင်းကတော့ မတော်ပါဘူး” ဒါမှမဟုတ် “ဘာမှမလုပ်တတ်ဘူး” လို့ ပြောတဲ့အခါ ကလေးဟာ ငါဟာ မတော်တဲ့သူတစ်ယောက်ဆိုတဲ့ မိမိကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုနည်းတဲ့ စိတ်အခြေအနေကို ရောက်ရှိသွားပြီး အသစ်တွေကို စိန်ခေါ်မှုအသစ်တွေကို ရင်ဆိုင်ဖို့ ကြောက်ရွံ့လာတတ်ပါတယ်။
“ဟိုကလေးကိုကြည့်ဦး၊ ဘယ်လောက်လိမ္မာသလဲ” လို့ အခြားကလေးနဲ့ ခိုင်းနှိုင်းပြောဆိုတာမျိုးကလည်း ကလေးမှာ မနာလိုစိတ်၊ စိတ်အားငယ်စိတ်နဲ့ မိဘအပေါ် မကျေနပ်စိတ်တွေ ဝင်လာစေပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးမထားတတ်တော့ပါဘူး။
“မငိုနဲ့၊ ဘာမဟုတ်တာလေးကို” ဆိုပြီး ကလေးရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို ငြင်းပယ်တာကလည်း ကလေးက မိမိရဲ့ စိတ်ခံစားချက်တွေကို ဖိနှိပ်ချုပ်တည်းတတ်လာပြီး အရွယ်ရောက်လာတဲ့အခါ အခြားသူများနဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးမှာ စိတ်ခံစားချက်ကို ဖော်ပြဖို့ ခက်ခဲသွားတတ်ပါတယ်။
.
✅ အစားထိုးပြောသင့်တဲ့စကားများ
ကလေးကို ပြုပြင်တည့်မတ်ချင်တဲ့အခါ အပျက်သဘောဆောင်တဲ့ စကားလုံးတွေအစား အပြုသဘောဆောင်တဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ အစားထိုး ပြောဆိုနိုင်ပါတယ်။
“မင်းကတော့ အမြဲတမ်းမှားတာပဲ” ဆိုတဲ့စကားအစား “ဒါက သား/သမီးအတွက် ခက်နေတာလား၊ အဖေအမေ ဘာကူညီပေးရမလဲ” လို့ ပြောပါ။ ဒါက ကလေးကို အပြစ်တင်မယ့်အစား ပြဿနာဖြေရှင်းနည်းကို သင်ပေးတဲ့သဘောပါ။
“သူများတွေကိုကြည့်စမ်း” ဆိုတဲ့စကားအစား “မနေ့ကထက် ဒီနေ့ ပိုကြိုးစားလာတာပဲ လိမ္မာလိုက်တာ” လို့ ပြောပါ။ ဒါက အခြားသူနဲ့ မနှိုင်းယှဉ်ဘဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တိုးတက်အောင် အားပေးတဲ့သဘောပါ။
“လာမရှုပ်နဲ့ဦး ဟိုဘက်မှာ သွားဆော့နေစမ်း” ဆိုတဲ့စကားအစား “အခု မေမေ/ဖေဖေ အလုပ်နည်းနည်းရှုပ်နေလို့ နောက် ၁၀ မိနစ်နေရင် စကားပြောကြမယ်နော်” လို့ ပြောပါ။ ဒါက ကလေးကို စွန့်ပစ်ခံရတယ်လို့ မခံစားရစေဘဲ စောင့်ဆိုင်းတတ်အောင် သင်ပေးတဲ့သဘောပါ။
“မငိုနဲ့လို့ ပြောနေတယ်နော်” ဆိုတဲ့စကားအစား “စိတ်မကောင်းဖြစ်သွားတာ အဖေအမေ နားလည်ပါတယ်။ ငိုချင်ရင် ငိုလိုက်ပါ” လို့ ပြောပါ။ ဒါက ကလေးရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို အသိအမှတ်ပြုပေးတဲ့ သဘောပါ။
.
✍️ အသံ၊ မျက်နှာအမူအရာနဲ့ နားထောင်ပေးမှုရဲ့ အရေးပါပုံ
ဆက်သွယ်ပြောဆိုခြင်းရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဟာ စကားလုံးတွေထက် စကားလုံးမဟုတ်တဲ့ သင်္ကေတများ (Non-verbal Communication) ကနေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက တွေ့ရှိထားပါတယ်။
ပုံမှန်စကားလုံးပေမယ့် အော်ဟစ်ငေါက်ငမ်းတဲ့အသံနဲ့ ပြောရင် ကလေးဟာ အကြောင်းအရာကို မမှတ်မိဘဲ ကြောက်ရွံ့မှုကိုပဲ မှတ်သားသွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအစား အေးဆေးတည်ငြိမ်တဲ့ အသံကတော့ ကလေးရဲ့ ဦးနှောက်ကို လုံခြုံမှုခံစားရစေပါတယ်။
ကလေးနဲ့ စကားပြောတဲ့အခါ မတ်တပ်ရပ်ပြီး အထက်စီးကနေ ပြောမယ့်အစား အရပ်ချင်းတန်းတူ ဒူးထောက်ထိုင်ပြီး မျက်လုံးချင်းဆုံကြည့်ကာ ပြောဆိုပါ။ ဒါဟာ ကလေးကို လေးစားမှုနဲ့ မေတ္တာကို ပြသရာရောက်ပါတယ်။
ကလေးစကားပြောနေချိန်မှာ ဖုန်းကြည့်တာ၊ ဖြတ်ပြောတာမျိုး မလုပ်ဘဲ သူတို့ရဲ့ စကားကို ဂရုစိုက်နားထောင်ပေးပါ။ ဒါမှသာ ကလေးက သူ့ရဲ့ အမြင်နဲ့ ခံစားချက်တွေဟာ တန်ဖိုးရှိတယ်ဆိုတာ သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။
.
✍️ နေ့စဉ်လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်တဲ့ အကြံပြုချက်များ
ပထမဦးဆုံး ငါးစက္ကန့် စည်းမျဉ်းကို သုံးပါ။ ဒေါသထွက်လာတဲ့အခါ ကလေးကို မအော်မိခင် ငါးစက္ကန့်လောက် အသက်ပြင်းပြင်းရှူပြီး စိတ်ကို ငြိမ်အောင်ထိန်းပါ။
ဒုတိယအနေနဲ့ စကားမစခင် စိတ်ခံစားချက်ကို နာမည်တပ်ပါ။ ကလေးက အော်ဟစ်သောင်းကျန်းနေရင် “သား ဒေါသထွက်နေတာလား” ဒါမှမဟုတ် “သမီးလေးက စိတ်ဆိုးနေတာလား” လို့ မေးပါ။
တတိယအနေနဲ့ ကြိုးစားမှုကို ချီးမွမ်းပါ။ ကလေးရဲ့ ရလဒ်ထက် (ဥပမာ အမှတ်ကောင်းတာထက်) ကြိုးစားအားထုတ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုပါ။ “သားလေး အများကြီး ကြိုးစားခဲ့တာ ဖေဖေ သိတာပေါ့၊ သားအတွက် ဂုဏ်ယူလိုက်တာ” လို့ ပြောပါ။
စတုတ္ထအနေနဲ့ မှားရင် တောင်းပန်ပါ။ လူကြီးက စိတ်မထိန်းနိုင်ဘဲ အော်မိရင် “စောစောက အဖေအမေ အသံကျယ်သွားတာ တောင်းပန်ပါတယ်” လို့ ကလေးကို ပြန်တောင်းပန်ပါ။ ဒါဟာ ကလေးကို အမှားပြင်ဆင်တတ်တဲ့ စံပြဖြစ်စေပါတယ်။
_
_
_
ဆိုတော့ . . .
ကလေးတွေဟာ သူတို့ကိုပြောတဲ့ စကားတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မြင်တတ်လာကြတယ်ဆိုတာ မိဘတိုင်း သတိထားသင့်တဲ့ အချက်ပါ။ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ မိမိကိုယ်ကိုယ် “ငါဟာ တန်ဖိုးရှိတဲ့သူလား” ဒါမှမဟုတ် “ငါဟာ ဘာမှသုံးစားလို့မရတဲ့သူလား” ဆိုတာကို မိဘနဲ့ လူကြီးတွေ ပြောဆိုတဲ့ စကားလုံးကနေတစ်ဆင့် ပြန်လည်ကြည့်ရှု တန်ဖိုးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။
ယနေ့ ကိုယ်ပြောလိုက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းဟာ ကလေးရဲ့ အနာဂတ်စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် ခိုင်မာတဲ့ အုတ်မြစ်တစ်ချပ် ဖြစ်နိုင်သလို ပျက်စီးစေမယ့် သက်ရောက်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ကလေးတွေနဲ့ ဆက်ဆံရာမှာ မေတ္တာ၊ နားလည်မှု၊ သတိတရားနဲ့ ယှဉ်တဲ့ စကားလုံးတွေကိုသာ ရွေးချယ်သုံးစွဲခြင်းအားဖြင့် သူတို့ရဲ့ လှပတဲ့ အနာဂတ်စိတ်ဓာတ်ကို အတူတကွ တည်ဆောက်ပေးကြစို့လားရှင်…။
သင်၏စိတ်ကလေး ကျန်းမာစေဖို့
ဒေါက်တာမီ
..
..
❤️NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ ❤️
👉တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် အခမဲ့ (အခမဲ့) တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။
*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***
ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက် တယ်လီကျန်းမာ messenger ကို ဆက်သွယ်ပါ။
(နေ့စဥ် မနက် ၈ နာရီမှ ည ၁၀ နာရီအထိ)
…
…
👉 စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးရင်ဖွင့်လိုသူများအတွက်….
မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်မှု လုံးဝမရှိစေရ
Zero Suicide Hotline သို့ ဆက်သွယ်ရန်
(မနက် (၈) နာရီမှ နေ့လယ် (၁၂) နာရီ
ညနေ (၆) နာရီမှ ည (၁၀) နာရီအတွင်း)
*** မိနစ်ပိုင်းအတွင်း စာမပြန်ပါက “/start” ဆိုသည်ကို ထပ်မံနှိပ်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည် ***
Ministry of Health,
National Unity Government.
