“ အာရုံကြောအားနည်းခြင်း (Peripheral Neuropathy)”
အာရုံကြောအားနည်းခြင်းဆိုတာ အာရုံကြောအဖွဲ့အစည်း ပျက်စီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ဦးနှောက်နဲ့ အာရုံကြောမကြီးဆီကနေ သတင်းအချက်အလက်တွေကို တခြားခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတွေဆီကို ပို့ပေးတဲ့ အာရုံကြောတွေပျက်စီးတာကိုခေါ်ပါတယ်။
.
အာရုံကြောအားနည်းစေတဲ့အကြောင်းအရင်းများမှာ
၁။ ဆီးချိုသွေးချိုကြောင့်ဖြစ်တာ (အဖြစ်အများဆုံး)
၂။ ကျောက်ကပ်မကောင်းတာ
၃။ ဟော်မုန်းဓာတ်မညီမျှတာ
၄။ မျိုးရိုးလိုက်တာ
၅။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာတစ်ခုခုကြောင့်ဖြစ်တာ
၆။ အာရုံကြောတွေ ချို့ယွင်းလို့ဖြစ်တာ စသဖြင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
.
အာရုံကြောအားနည်းခြင်းအမျိုးအစားတွေကတော့………
အမျိုးအစားပေါင်း ၁၀၀ ကျော်လောက်ရှိပေမဲ့ အဓိက ၄ မျိုးခွဲထားပါတယ်။
၁။ ကြွက်သားနဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာလှုပ်ရှားတာကို ထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ အာရုံကြောစနစ် ထိခိုက်ပျက်စီးတာကို motor neuropathy လို့ခေါ်ပြီး…..လက်ချောင်းလေးတွေ မလှုပ်ရှားနိုင်တော့တာ၊ စကားမပြောနိုင်တော့တာ စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။
၂။ အထိအတွေ့ ၊ ပူတာ အေးတာနဲ့ နာကျင်တာ စတဲ့ အာရုံခံစနစ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်သော အာရုံကြောတွေ ပျက်စီးတာကို sensory neuropathy လို့ခေါ်ပါတယ်။
၃။ အသက်ရှူတာ ၊ နှလုံးခုန်တာတွေကို အလိုအလျောက်လုပ်ဆောင်ပေးတဲ့ အာရုံကြောစနစ်ထိခိုက်ပျက်စီးတာကို autonomic neuropathy လို့ခေါ်ပြီး ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။
၄။ အာရုံကြောအားနည်းခြင်းအမျိုးအစား ၁ မျိုးထက်ပိုပြီး တွေ့ရရင် combination neuropathies လို့ ခေါ်ပါတယ်။
.
အာရုံကြောအားနည်းရင် အဖြစ်များတဲ့လက္ခဏာတွေကတော့….
* ကြွက်သားများအားနည်းခြင်း
* ကြွက်တက်ခြင်း
* ကြွက်သားများ ဆတ်ခနဲလှုပ်ခြင်း
* အရေပြား၊ ဆံပင်နဲ့လက်သည်းတွေ ပြောင်းလဲခြင်း
* ခြေလက်များ ထုံခြင်း
* ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းအချို့ အာရုံခံနိုင်စွမ်းမကောင်းတော့ခြင်း
* ဟန်ချက်မညီတော့ခြင်း
* ညအိပ်မပျော်ခြင်း
* နာကျင်မှုကို မသိတော့ခြင်း
* ချွေးထွက်လွန်ခြင်း
* မူးဝေသတိလစ်ခြင်း
* ဝမ်းသွားမှု ပုံစံမမှန်တော့ခြင်း
* အစာမျိုချရခက်ခြင်း
* အသက်ရှူရခက်ခြင်း
* နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်တော့ခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
.
** ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန်မှုဟာ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းအလိုက် အမျိုးအစားနဲ့ အာရုံကြောအားနည်းတဲ့အပေါ် မူတည်ပါတယ် **
.
လိုအပ်တဲ့ဆေးကုသမှုတွေကတော့…..
အာရုံကြောအားနည်းတဲ့လက္ခဏာတွေ ရှိနေတယ်ဆိုရင် ဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး သွေးစစ်တာ၊ ကြွက်သားတွေစစ်ဆေးတာ၊ အာရုံကြောစစ်ဆေးတာနဲ့ ဦးနှောက်အရည်ကြည်စစ်ဆေးတာ (Spinal fluid tests) တွေလုပ်ရပါမယ်။ ပိုတိကျသေချာဖို့အတွက်ကတော့ ကွန်ပြူတာဓာတ်မှန်ရိုက်တာ(CT scan) ၊ ဦးခေါင်းသံလိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်တာ (MRI scan) နဲ့ အာရုံကြောတစ်သျှူးစ စစ်ဆေးတာ (biopsy) စတာတွေ လုပ်ရပါမယ်။
.
*** အာရုံကြောအားနည်းခြင်းရောဂါဟာ အရှင်းပျောက်ကင်းအောင် ကုသလို့မရပေမယ့် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပိုမဆိုးလာအောင်၊ သက်သာအောင် ကုသနိုင်ပါတယ်။ နာကျင်မှုသက်သာစေတဲ့ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးတွေ၊ နှလုံးခုန်မှန်စေတဲ့ဆေးတွေ၊ လေဖြတ်တာကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ဆေးတွေနဲ့ စိတ်ကျရောဂါကို သက်သာစေတဲ့ဆေးတွေကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်နဲ့အညီ သောက်သုံးနိုင်ပါတယ်။ ထုံဆေး (Lidocaine) ထိုးတာမျိုးနဲ့ အကိုက်အခဲသက်သာစေတဲ့ လက်မောင်းကပ်ခွာ (patches) ကပ်တာမျိုးကိုလည်း နာကျင်မှုသက်သာစေဖို့ သုံးနိုင်ပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့အခါ ခွဲစိတ်မှုလုပ်ရနိုင်ပါတယ် ***
.
အာရုံကြောအားနည်းခြင်းမဖြစ်အောင် ဘယ်လိုနေထိုင်ကြမလဲ ?
၁။ အရက်၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကိုရှောင်ပါ။
၂။ ဗီတာမင်ဓာတ်ပြည့်ဝအောင် စားသောက်နေထိုင်ပါ။
၃။ အာဟာရပြည့်ဝပြီး ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အစားအသောက်များစားပါ။
၄။ လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်ပါ။
၅။ နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်၊ ဆီးချိုသွေးချိုစတဲ့ နာတာရှည်ရောဂါများရှိလျှင် ဆရာဝန်နဲ့ သေချာပြသပြီး စနစ်တကျကုသမှုခံယူပါ။
၆။ အထူးသဖြင့် ဆီးချိုရောဂါရှိတဲ့သူတွေမှာ အနာဖြစ်ရင် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေ မဖြစ်ရလေအောင် သေချာဂရုစိုက်ဆေးထည့်ပေးရပါမယ်။
၇။ ကြွက်သားအားနည်းခြင်းကို သက်သာစေဖို့အတွက် အထိန်းကိရိယာများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
Reference: 
https://www.hopkinsmedicine.org/…/peripheral-neuropathy
NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ
တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှ အခမဲ့တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်
*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***
ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက်( https://m.me/telehealthmm )ကို နှိပ်ပါ
( နေ့စဥ် မနက် ၈နာရီမှ ည၁၀နာရီအထိ )
#nugmoh#telehealth#telemedicine
#teleconsultation#တယ်လီကျန်းမာ
Ministry of Health,
National Unity Government.
Published on: 17 January 2023
Last Updated: 17 January 2023